มารยาทญี่ปุ่น ปลั๊กไฟ และภาษา: สิ่งที่นักท่องเที่ยวควรรู้ก่อนไป

ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่นักท่องเที่ยวมือใหม่ไปได้สบาย เพราะระบบส่วนใหญ่ทำให้ใช้ง่าย แต่มารยาทเล็กๆ น้อยๆ ที่คนท้องถิ่นถือกันอยู่ ถ้าไม่รู้มาก่อนอาจทำให้เกิดความอึดอัดโดยไม่ตั้งใจ บทความนี้เลยรวมเรื่องที่เจอบ่อยที่สุดไว้ในที่เดียว ไม่ว่าจะเป็นมารยาทญี่ปุ่นบนรถไฟ ในออนเซ็น ในร้านราเมง รวมถึงเรื่องปลั๊กไฟ ภาษา ห้องน้ำ และถังขยะ อ่านจบแล้วจะรู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ควรทำจริงๆ และอะไรคือเรื่องที่ไม่ต้องกังวลมาก

สรุปคำตอบ: กฎที่สำคัญจริงๆ

ถ้าจำได้แค่ไม่กี่ข้อ ให้จำสามเรื่องนี้ หนึ่งคือเสียงและพื้นที่ส่วนตัวของคนอื่น ในรถไฟ ลิฟต์ และร้านเล็กๆ คนญี่ปุ่นคาดหวังให้พูดเบาและไม่กินพื้นที่เกินตัว สองคือความสะอาด เช่น ถอดรองเท้าเมื่อต้องถอด อาบน้ำก่อนลงออนเซ็น และไม่ทิ้งขยะไว้ข้างทาง สามคือการต่อแถวและรอตามลำดับ ทั้งที่ชานชาลา ร้านอาหาร และบันไดเลื่อน เรื่องอื่นที่เหลือส่วนใหญ่ผิดพลาดนิดหน่อยแล้วคนท้องถิ่นก็ให้อภัยนักท่องเที่ยวได้

มารยาทขึ้นรถไฟและในที่สาธารณะ

บนรถไฟในเมืองใหญ่ คนส่วนมากเงียบมาก ตั้งโทรศัพท์เป็นโหมดเงียบ หลีกเลี่ยงการคุยโทรศัพท์ และคุยกับเพื่อนด้วยเสียงเบา กระเป๋าเป้ควรสะพายด้านหน้าหรือวางที่พื้นในช่วงคนแน่น ที่นั่งสำหรับผู้สูงอายุ ผู้พิการ และหญิงตั้งครรภ์ เรียกว่า ที่นั่งสำคัญ ควรเว้นให้คนที่ต้องการจริงๆ กระเป๋าใบใหญ่ควรอยู่ที่ชั้นวางเหนือหัวหรือกั้นไว้ข้างตัว ช่วงชั่วโมงเร่งด่วนเช้าและเย็นให้เลี่ยงการลากกระเป๋าเดินทางขึ้นรถไฟสายหลักถ้าทำได้ ส่วนการกินอาหารบนรถไฟสายธรรมดาไม่เป็นที่นิยม แต่บนชินคันเซ็นและรถด่วนบางสายกินข้าวกล่องได้ตามปกติ

ที่บันไดเลื่อน คนในโตเกียวและหลายเมืองทางตะวันออกมักยืนชิดซ้ายและเว้นด้านขวาไว้ ส่วนโอซาก้าและพื้นที่คันไซมักกลับกัน แต่ปัจจุบันหลายสถานีรณรงค์ให้ยืนนิ่งทั้งสองข้างเพื่อความปลอดภัย ดูป้ายและทำตามคนรอบตัวจะง่ายที่สุด ที่ชานชาลาให้ยืนต่อแถวตามช่องที่ทำเครื่องหมายไว้ และรอให้คนลงก่อนค่อยขึ้น

มารยาทออนเซ็นและวิธีใช้ออนเซ็น

1. 1ถอดรองเท้าและเก็บของที่ล็อกเกอร์ถอดรองเท้าที่ทางเข้า เก็บเสื้อผ้าไว้ในตะกร้าหรือล็อกเกอร์ในห้องแต่งตัว โดยไม่นำเสื้อผ้าเข้าบริเวณอาบน้ำ
2. 2ล้างตัวให้สะอาดก่อนลงแช่นั่งอาบน้ำที่ก๊อกที่จัดไว้ ใช้สบู่และแชมพูให้เรียบร้อย แล้วล้างฟองออกให้หมดก่อนเข้าไปในบ่อ เพราะบ่อแช่เป็นที่แช่ ไม่ใช่ที่ล้างตัว
3. 3ผ้าเช็ดตัวไม่ลงน้ำผ้าผืนเล็กวางไว้บนศีรษะหรือขอบบ่อ ไม่จุ่มลงน้ำ ผมยาวควรรวบขึ้นไม่ให้โดนน้ำในบ่อ
4. 4แช่เบาๆ ไม่ว่ายน้ำ และเช็ดตัวก่อนกลับห้องแต่งตัวพูดคุยเสียงเบา ไม่ถ่ายรูป และบิดผ้าให้หมาดแล้วเช็ดตัวคร่าวๆ ก่อนเดินกลับห้องแต่งตัว เพื่อไม่ให้พื้นเปียกมาก

เรื่องรอยสักเป็นประเด็นที่นักท่องเที่ยวมักสงสัย บางที่ไม่อนุญาตเลย บางที่ให้แปะแผ่นปิด และบางที่ยอมรับได้ ขึ้นกับนโยบายของแต่ละแห่ง จึงควรเช็กกับสถานที่โดยตรงก่อนไป ส่วนออนเซ็นส่วนตัวหรือห้องพักที่มีบ่อในตัวเป็นทางเลือกถ้าไม่สะดวกใจกับบ่อรวม

การกินราเมง การทิป และมารยาทบนโต๊ะอาหาร

ร้านราเมงหลายแห่งใช้เครื่องขายตั๋วที่หน้าร้าน ให้เลือกเมนู จ่ายเงิน แล้วยื่นตั๋วให้พนักงานที่เคาน์เตอร์ ถ้าไม่มีภาษาอังกฤษบนเครื่อง ลองกดปุ่มที่ใหญ่ที่สุดหรือปุ่มบนสุดซึ่งมักเป็นเมนูแนะนำ การซดเสียงดังไม่ถือว่าเสียมารยาท ใครอยากกินให้ร้อนอร่อยก็ซดได้ตามสบาย แต่ควรกินให้เร็วพอสมควรเพราะเส้นจะบวม และร้านจำนวนมากมีคนรอ ไม่ควรนั่งนานหลังกินเสร็จ ที่ร้านอาหารส่วนใหญ่ของญี่ปุ่นไม่มีธรรมเนียมให้ทิป และบางครั้งพนักงานอาจรีบคืนเงินทอนเพราะเข้าใจว่าลืม

• ก่อนกินพูดว่า itadakimasu และกินเสร็จพูดว่า gochisosama deshita เป็นคำสุภาพที่ใช้ได้ทุกร้าน
• อย่าปักตะเกียบตั้งในข้าว และอย่าส่งอาหารจากตะเกียบสู่ตะเกียบ เพราะเกี่ยวข้องกับพิธีศพ
• ร้านเล็กๆ มักมีน้ำเปล่าหรือชาให้ฟรีที่โต๊ะ และผ้าเช็ดมือแบบเปียกให้ใช้ก่อนกิน
• ในร้านที่นั่งบนเสื่อทาทามิ ให้ถอดรองเท้าที่ทางเข้าและไม่ย่ำรองเท้าบนเสื่อ

ห้องน้ำ ถังขยะ และการถอดรองเท้า

ห้องน้ำญี่ปุ่นสะอาดและหาง่ายตามสถานี ร้านสะดวกซื้อ และห้างสรรพสินค้า โถสุขภัณฑ์แบบอัตโนมัติมีปุ่มควบคุมที่ข้างผนังหรือข้างที่นั่ง ถ้าไม่แน่ใจปุ่มไหนคือสั่งกดน้ำ ให้ดูสัญลักษณ์ภาพหรือคำว่า ระบายน้ำ ที่มักมีคำอ่านภาษาอังกฤษกำกับ บางห้องน้ำมีรองเท้าแตะแยกเฉพาะห้อง ซึ่งต้องถอดก่อนออกมา ห้องน้ำสาธารณะบางแห่งไม่มีผ้าเช็ดมือหรือกระดาษเช็ดมือ จึงควรพกผ้าผืนเล็กติดตัว

เรื่องถังขยะเป็นสิ่งที่นักท่องเที่ยวมักประหลาดใจ ถังขยะข้างถนนมีน้อยมาก ถังที่พบมักอยู่ที่สถานี ร้านสะดวกซื้อ หรือตู้กดน้ำ และแยกประเภทเป็นขยะที่เผาได้ ขวด กระป๋อง และขวดพลาสติก วิธีที่ง่ายที่สุดคือพกถุงเล็กๆ ไว้ใส่ขยะระหว่างวัน แล้วทิ้งที่โรงแรมหรือถังที่เจอ การกินไปเดินไปไม่เป็นที่นิยม ควรหยุดยืนกินหน้าร้านหรือในบริเวณที่จัดไว้

ไปญี่ปุ่นใช้ปลั๊กแบบไหน

ญี่ปุ่นใช้ปลั๊กแบบ A คือแบบแบนสองขา ใกล้เคียงกับปลั๊กแบนสองขาของไทย บางครั้งปลั๊กแบนสองขาจากไทยเสียบได้ทันที แต่ปลั๊กสามขา หรือปลั๊กที่ขาหนากว่าปกติ จะต้องใช้หัวแปลง แรงดันไฟของญี่ปุ่นอยู่ราว 100 โวลต์ ซึ่งต่ำกว่าไทยที่ใช้ราว 220 โวลต์ ที่ชาร์จโทรศัพท์ แล็ปท็อป และกล้องส่วนใหญ่รองรับช่วงแรงดันกว้าง ดูตัวอักษรบนอะแดปเตอร์ได้ว่าเขียนรองรับถึงกี่โวลต์ แต่เครื่องเป่าผม เครื่องหนีบผม และหม้อต้มน้ำพกพา บางรุ่นทำงานได้ไม่เต็มกำลังหรือไม่เหมาะ จึงควรเช็กฉลากก่อนจะพกไป ที่พักบางแห่งมีเครื่องเป่าผมให้ในห้องอยู่แล้ว

ดูแพ็กเกจ eSIM ญี่ปุ่น

เรื่องภาษา ข้อความในแอปแผนที่ แอปแปลภาษา และแอปรถไฟเป็นตัวช่วยที่ใช้บ่อยที่สุด จึงควรมีอินเทอร์เน็ตตั้งแต่ลงเครื่อง eSIM เป็นทางเลือกหนึ่งที่ตั้งค่าได้ก่อนเดินทางโดยไม่ต้องรับซิมที่สนามบิน

ภาษาญี่ปุ่นเที่ยว: ญี่ปุ่นพูดอังกฤษได้ไหม และประโยคที่ควรรู้

ในเมืองใหญ่และโรงแรมสำหรับนักท่องเที่ยว พนักงานมักพูดอังกฤษพื้นฐานได้ แต่ร้านเล็กๆ ท้องถิ่น ร้านอาหารในเมืองรอง และสถานีเล็กๆ อาจใช้อังกฤษน้อยมาก ป้ายในสถานีหลักมักมีภาษาอังกฤษและตัวเลขสายรถไฟกำกับ แอปแปลภาษาแบบถ่ายรูปป้ายหรือเมนูจึงช่วยได้มาก ประโยคสั้นๆ ที่ใช้ได้ทุกวันมีดังนี้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• คุยโทรศัพท์เสียงดังบนรถไฟ หรือเปิดวิดีโอโดยไม่ใส่หูฟัง
• ลงออนเซ็นโดยไม่ล้างตัว หรือเอาผ้าขนหนูลงน้ำ
• เสียบเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่รองรับแรงดันต่ำโดยไม่ตรวจฉลาก
• ทิ้งขยะไว้ที่โต๊ะหรือข้างถนนเพราะหาถังไม่เจอ
• ให้ทิปเป็นเงินสดบนโต๊ะ ซึ่งอาจทำให้พนักงานงงหรือรู้สึกไม่สบายใจ